Şıklık ve İlham Yazılar

Eklemedir Koca Konak Türküsünü Kim Yazdı? Edebiyat Perspektifinden Bir Bakış Kelimelerin gücü, insanları harekete geçirebilir; bir şarkı, bir hikaye, bir şiir… Her biri, hem bireysel hem de toplumsal belleğin derinliklerine dokunarak, bir zamanlar kaybolmuş ya da unutulmuş bir duygu, bir düşünceyi canlandırabilir. Edebiyatın dönüştürücü gücü, bazen bir türküde, bazen bir halk hikâyesinde, insanların ruhunu iyileştiren ya da onları bir yerlere götüren seslerde ortaya çıkar. “Eklemedir Koca Konak” türküsünün ardında yatan soruya — “kim yazdı?” — bakarken, bu şarkının sadece bir halk şarkısı olmadığını, toplumsal bağları, kültürel kimlikleri ve insan ilişkilerini nasıl şekillendirdiğini keşfedeceğiz. Bu türkü, edebiyatın, toplumun en derin köklerinden…

Bitkiler Birbirleriyle Haberleşiyor Olabilir Mi? Pedagojik Bir Bakış Bazen doğa, insan aklını zorlayacak kadar karmaşık ve gizemli olabilir. Bir ağacın rüzgarla savrulan yaprakları, bir çiçeğin sabah güneşiyle açması ya da bir bitkinin köklerinin toprağa derinleşmesi… Bunlar, sıradan görünen ama aslında çok derin anlamlar taşıyan davranışlardır. Ancak bir soru var ki, doğanın bu sessiz ama etkili dili üzerine düşünmek, bazen pek çok düşünceyi, keşfi ve öğrenmeyi beraberinde getirir: Bitkiler birbirleriyle haberleşiyor olabilir mi? Bu soruya verdiğimiz cevap yalnızca biyolojiyi anlamamızla ilgili değil, aynı zamanda eğitim süreçlerini ve öğretim yöntemlerini nasıl geliştirebileceğimizi anlamamıza da yardımcı olabilir. Tıpkı bitkilerin birbirleriyle haberleşmesi gibi, insan…

MK Türkçede Ne Demek? Felsefi Bir İnceleme Bir sabah, bir sokakta yürürken, kulak misafiri olduğum bir konuşma dikkatimi çekti. İki kişi, günlük hayatta sıkça karşılaştığımız bir tartışmayı yapıyorlardı: “MK ne demek?” Konu, doğal olarak birkaç farklı yoruma gitse de, birkaç saniye içinde sorunun aslında bir dilsel sorudan çok, daha derin bir felsefi soruya evrildiğini fark ettim. Belki de tam olarak bu yüzden, anlamların kayması, dilin gücü ve iletişimin karmaşıklığı üzerine düşünmek, bizi son derece ilginç felsefi sorulara yönlendirebilir. Türkçedeki “MK” ifadesi, genellikle insanların kullandığı bir kısaltmadır. Ama nedir bu kısaltmanın tam anlamı ve bu dilsel kavramın ardında yatan derinlikler nelerdir?…

Bir Kalp Atışıyla Gelen Korku: Arter Anevrizmasıyla Yüzleşmek Kayseri’nin dar sokaklarında yürürken, aklımda hep bir soru vardı: “Nelerden gerçekten korkuyoruz?” Dün gece, annemden bir mesaj aldım. “Hastaneye gel, biraz tedirgin oldum.” Mesaj kısa ama içi kaygıyla doluydu. Hemen düşündüm, belki de sadece rutin bir kontrol. Ama kalbimde o an bir tuhaflık hissettim. İçimdeki his, bir nevi heyecan ve korkunun karışımıydı. İşte o zaman öğrendim: arter anevrizması nedir? Hastanenin Soğuk Koridorları Hastaneye vardığımda, koridorların soğukluğu beni sarstı. Aniden kalbim sıkıştı; belki de sabah koşusundan sonra yaşadığım adrenalin gibi bir şeydi, bilemiyorum. Doktor bizi odasına çağırdı ve anlatmaya başladı: “Arter anevrizması, atardamarlardan…

Fragmanın Anlamı: Felsefi Bir Düşünce Yolculuğu Bir sabah, bir arkadaşım bana eski bir kitap bıraktı. Kitap, zamanın etkisinden neredeyse bozulmuş ve kenarları solmuştu. İçeride birkaç sayfa eksikti. O eksik sayfalar, bana bir soru sormayı hatırlattı: Bir şeyin tamamlanmamış hali, ona ne kadar anlam katabilir? Bu soru, modern hayatın hızla akışında sıkça karşılaştığımız bir deneyimi çağrıştırıyor. Çoğu zaman, bizler de bir bütünün ya da bir durumun eksik parçalarıyla varlık gösteriyoruz; ama bu eksiklik, daha derin bir anlam taşır mı, yoksa sadece bir eksiklik olarak mı kalır? Bu yazıda, bir felsefi kavram olan fragmanı üç ana perspektiften —etik, epistemoloji ve ontoloji— inceleyeceğiz.…

Kendimi bazen bir sorunun “içine düşmüş” gibi hissedip, o an yaşadığım dürtülerle değerlerim arasında bir çatışma yaşarken bulurum. “Zor durumda haram yenir mi?” sorusu, sadece etik ya da dinî bir tartışma değil; psikolojinin derinliklerinde yankı bulan bir ikilem. Bu yazıda, bilişsel süreçlerden duygulara, duygusal zekâden sosyal etkileşime kadar konuya geniş bir psikolojik mercekten bakacağım. Zor Durum ve Ahlaki Karar Verme: Psikolojinin Temelleri İnsan davranışı, dışarıdan görüldüğü kadar basit değildir. Bilişsel psikoloji, bireylerin nasıl düşündüğünü, karar aldığını ve bu kararları nasıl gerekçelendirdiğini inceler. Ahlaki kararlar da bu süreçlerden etkilenir. Bilişsel Çatışma ve Kognitif Uyumsuzluk Leon Festinger’in kognitif uyumsuzluk teorisi, değerlerimiz ile…

Adıyaman Kökeni Nereden Gelir? Şehir Tarihinin Derinliklerine Bir Yolculuk Bugün İstanbul’daki ofisimde bir ara boşluk bulmuşken, bilgisayarımda gezinirken aklıma takılan bir soruyla karşılaştım: “Adıyaman kökeni nereden gelir?” Şehrin tarihini, kültürünü, ve aslında adı geçen yerin adını bile bazen yanlış bildiğimiz şeyleri düşündüm. Hani, bir şehir hakkında bildiklerimiz ne kadar yüzeysel olabilir? Kendi kökenimi veya memleketimi düşündüğümde, acaba ben de benzer şekilde derinlemesine ne kadar şey biliyorum diye sordum. Hemen, bu yazıyı sizlerle de paylaşmaya karar verdim. Adıyaman’ın Tarihi: İsim ve Kökenler Adıyaman, Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin en dikkat çekici şehirlerinden biri. Ama bu şehir sadece bir coğrafya değil, aynı zamanda bir…

Hz. İbrahim Neden Kabeyi Yaptı? Toplumlar, tarih boyunca pek çok yapıyı ve pratiği inşa ettiler; ancak birçoğunun derinlemesine düşündüğümüz zaman, sadece fiziksel değil, aynı zamanda toplumsal anlamları da vardır. Bir toplumun temellerini atan figürlerin eylemleri, o toplumun geleceği için büyük bir etki yaratır. Hz. İbrahim’in Kabe’yi yapmasının ardında, yalnızca bir fiziksel yapı inşa etme amacından çok daha fazlası vardı. Peki, bir insan neden böylesine derin toplumsal, kültürel ve dini anlam taşıyan bir yapıyı inşa eder? Kabe’nin inşası, sadece inançları ve ibadeti bir araya getiren bir yapı olmanın ötesinde, bir toplumsal düzenin, adaletin ve eşitsizliğin yansıması olarak değerlendirilebilir. İlk başta, Kabe’nin…

Geçmişi anlamak, sadece dünün izlerini sürmek değil, bugünün derinliklerine inmek anlamına gelir. Zamanın içinde kaybolan olaylar, izlerini bırakırken, aynı zamanda bugünümüzü şekillendiren düşünsel ve kültürel kalıpları da oluşturur. Bu bakış açısıyla, tarihsel olayları yalnızca geçiş noktaları olarak değil, toplumların evrimsel süreçlerinin bir parçası olarak görmek gerekir. Cıva damlasının küresel olması meselesi de, benzer şekilde, bir doğa olgusunun derinliklerine inerek, bilimsel düşüncenin evrimini ve insanın doğa ile olan ilişkisini anlamamıza yardımcı olabilir. Peki, cıva damlasının küresel şekli, adezyon mu, kohezyon mu? Gelin, bu soruya tarihsel bir perspektiften yanıt arayalım. Cıva ve Su Damlası: Antik Dönemde Bilimsel Bakış Antik çağlarda, insanlar doğayı…

Sünnet Sonrası Pipinin Görünümü: Psikolojik Bir Mercekten Bakış Bilişsel, duygusal ve sosyal süreçlerin insan davranışlarını şekillendirdiğini gözlemlemek, çok karmaşık ve derin bir konu. Bu yazıyı yazarken, aslında aklımda en çok şunu düşünüyorum: İnsanlar, bedenlerinin görünümüyle ilgili nasıl bir psikolojik algı geliştirirler ve toplumun bu görünüm üzerindeki beklentileri ne kadar etkileyicidir? Birçok kültürün temel uygulamalarından biri olan sünnet, özellikle erkek çocukları üzerinde, psikolojik açıdan nasıl bir etki bırakıyor? Bu yazıda, sünnet sonrası pipi görünümünü, bilişsel, duygusal ve sosyal psikoloji perspektiflerinden inceleyeceğiz. Belki de birçoğumuz için daha önce hiç dikkat edilmemiş bu konu, beden algısını ve toplumsal normları anlamak adına önemli bir…