Hoş geldiniz! Bu yazımızda “Konkav konveks mi” konusu hakkında merak edilen detaylara birlikte göz atacağız.
Konkav Konveks Mi? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Açısından Bir Değerlendirme
İstanbul’da, her gün pek çok insanla yan yana, bazen omuz omuza, bazen de tek başına yaşıyoruz. Şehirdeki her bir insan, farklı geçmişlere, farklı hayallere ve bazen de farklı haklara sahip. Bir gün sokakta yürürken karşılaştığım bir tartışma, kafamda uzun süre yankılandı. İki kişi, “Konkav konveks mi?” diye tartışıyordu. Fakat, bu matematiksel bir soru olmaktan çok daha fazlasıydı. Bana göre, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet bağlamında da derin bir anlam taşıyan bir soruydu. Çünkü bazen hayat, şekil değiştiren bir yüzey gibi, birbirinden farklı ama kesişen doğrulara sahip olabiliyor.
Konkav ve Konveks: Basit Bir Kavram mı?
Konkav ve konveks, aslında bir yüzeyin şekliyle ilgili terimlerdir. Konkav, dışa doğru eğilen, konveks ise içe doğru kıvrılan bir yapıyı tanımlar. Matematiksel bir kavram olmasına rağmen, bu terimler günümüz toplumsal yapısına benzer şekilde, birbirine zıt ama aynı anda var olabilen dinamikleri anlatmaya da yardımcı olabilir.
İstanbul’da, sabahları işe giderken toplu taşımada sıkça gördüğüm insan manzaraları, bana bu iki terimi farklı bir şekilde düşündürtmeye başlıyor. İnsanlar arasındaki etkileşim, bir yüzeyin konveks mi konkav mı olduğu gibi, bazen içe doğru kapanırken bazen de dışa doğru açılabiliyor. Herkesin birbirinden farklı hayalleri, mücadeleleri ve beklentileri var. Ama bir noktada, toplumun içindeki çatlaklar ve zıtlıklar, bu iki terimin anlamını daha derinlemesine kavramama neden oldu.
Toplumsal Cinsiyet ve Konkav Konveks Meselesi
İstanbul’da, sosyal yaşamda karşılaştığım farklı grupların “Konkav konveks mi?” sorusundan nasıl etkilendiğini düşünürken, toplumsal cinsiyetin burada büyük bir rol oynadığını fark ettim. Erkeklerin çoğu, genellikle toplumun dışa doğru eğilen yüzeyini temsil eder. Ailenin, iş yerinin ve kamusal alanın genellikle erkeklerin hakimiyetinde olduğu bir şehirde yaşıyoruz. Toplum, dışa doğru açılan ve kendini ifade eden bir yüzey gibi şekilleniyor. Erkeklerin konuşma alanı genişken, kadınların sesini duyurabilmesi genellikle daha zordur. Kadınlar, çoğu zaman içe doğru çekilmek zorunda kalırlar. Bu yüzden bir kadının “konveks” olarak tanımlanması, yani sesinin duyulabilir olması, zaman zaman zorlu bir mücadeleyi gerektirir.
Bir sivil toplum kuruluşunda çalışırken, pek çok kadının, işe başladıkları anda karşılaştıkları zorluklarla baş etmeye çalışırken nasıl içe doğru kapanmaya başladıklarına şahit oldum. Kadınların çoğu, sürekli olarak daha fazla çalışma, daha fazla çaba sarf etme zorunluluğu hissediyor. Çünkü toplumsal normlar, kadınların zaten doğal olarak “konkav” olduğu ve onları desteklemek için ekstra çaba harcanması gerektiğini varsayıyor. Oysa, erkeklerin aksine, kadınlar bazen bu mücadeleyi kamusal alanda değil, evde ya da özel hayatlarında vermek zorunda kalıyorlar.
Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Açısından Konkav Konveks
Bununla birlikte, toplumsal çeşitliliğin ve sosyal adaletin sağlanması için bu konkav-konveks meselesine farklı bir açıdan bakmak gerekiyor. Hayat, her bireyin farklı perspektiflerinden şekillenen bir yüzey gibi. Kimi zaman içe kapanıyor, kim zaman dışarıya doğru açılıyor. Bir insanın hayatı, konveks gibi dışa doğru açılmak yerine, bazen içsel bir yolculuğa çıkarak kendini bulmaya çalışıyor. Fakat bu, her zaman herkes için eşit şekilde geçerli değil. İstanbul’daki bazı mahallelerde, özellikle daha muhafazakâr kesimlerde yaşayan kadınlar, bu içe doğru kapanmış hayatları sürdürmek zorunda kalabiliyorlar. Bu yüzden, sosyal adaletin sağlanabilmesi için her bireyin dışa açılmasına fırsat verilmeli ve kendi hayatını özgürce şekillendirmesine imkan tanınmalıdır.
İstanbul’un yoğun caddelerinde, bazen bir kadın ve bir erkeğin toplu taşımadaki davranışları arasındaki farkları gözlemlemek bana çok şey anlatıyor. Erkeklerin rahatça sesini duyurduğu, kadınların ise sessizce köşelerine çekildiği bu sahnelerde, konkav ve konveks olma durumunun farklı toplumsal gruplar için ne kadar farklı işlediğini daha iyi anlıyorum. Kadınlar, bazen en temel haklarını bile seslendiremiyorlar. Oysa toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamak, her bireyin kendini konveks bir şekilde dışa vurabilmesini ve topluma katkı sunabilmesini sağlamakla mümkün olacaktır.
Toplumsal Yapıda Konkav ve Konveks Dönüşüm
İstanbul, farklı insanların, grupların ve inançların kesiştiği bir yer. Burada, her birey, farklı bir yüzeyin parçası. Toplum, zaman zaman konkav olur, zaman zaman konveks. Ancak sosyal adaletin temeli, herkesin bu yüzeyi eşit şekilde paylaşabilmesidir. İnsanların, kökenine, inancına, cinsiyetine veya statüsüne bakılmaksızın, kendilerini dışa doğru ifade edebilecekleri bir toplum yaratmak, ancak toplumsal cinsiyet eşitliği ve çeşitlilik gibi kavramlara duyarlı bir toplum yapısı ile mümkün olacaktır.
İstanbul’daki yaşamın içinde, gördüğüm her farklı yüzey, bana toplumsal adaletin nasıl şekillenmesi gerektiğini hatırlatıyor. Hayatın daima bir denge kurarak, bazen içe kapanıp bazen de dışa açılarak yol aldığına şahit oluyorum. Konkav ve konveks olma durumunun herkes için eşit olduğu, bireylerin kendi kimliklerini rahatça ifade edebildiği bir toplumda, toplumsal adalet sağlanabilir.